Φιλοσοφική Άσκηση «ΑΛΗΘΕΙΑ»: τι είναι;


Δευτέρα, 14 Μαρτίου 2011

Όμιλος Φιλοσοφικής Αγωγής, ιδρυτική ομιλία


Μπροστά στο συντριπτικό αίσθημα της διάψευσης, αυτό που προτάσσουμε είναι η ιδέα ότι η ελπίδα θα προέλθει από ένα σύστημα αγωγής, το οποίο θα καταστήσει τον άνθρωπο γνώστη, τουλάχιστον, των προβλημάτων του...
Είναι αυτή η αυθόρμητη αντίδραση όταν αναφερόμαστε στα κακώς κείμενα στις σχέσεις και τις συναναστροφές μας.
Το ερώτημα είναι: ποια αγωγή θα καταφέρει αυτό που όλοι εκφράζουμε ως προσδοκώμενο ακόμα, και όχι ως συγκεκριμένη πρόταση. Ποια δηλαδή αγωγή μπορεί να μας βγάλει από τα αδιέξοδα που βιώνουμε καθημερινά, αλλά και στην ιστορία μας ή την ιστορικότητά μας ως όντων που διανύουμε μια ορισμένη διαδρομή, την οποία, όταν αποτιμούμε, την αποτιμούμε ως επαρκή ή ανεπαρκή, ως ικανοποιητική  ή μη κτλ. Όταν σκεφτόμαστε επίσης την τύχη, το μέλλον των παιδιών μας, το σκεφτόμαστε ως μάλλον δυσοίωνο.
Η πρόταση που κάνουμε σήμερα, με την παρουσία μας εδώ, είναι ανατρεπτική, καθώς δεν προτείνουμε μια ακόμα μεταρρύθμιση της ήδη υπάρχουσας παιδείας, που όλοι διαπιστώνουμε ότι χρεωκοπεί και μας αφήνει μόνους και περιδεείς για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε. Αφού, βεβαίως, ακόμα και οι μεταρρυθμιστικές προτάσεις αποδεικνύονται μη επαρκείς, παραπλανητικές ακόμα, και μη ικανές να δώσουν την ελπίδα που τόσο έχουμε ανάγκη. Η δική μας πρόταση είναι για μια αγωγή φιλοσοφίας, για μια διαφορετική φιλοσοφία αγωγής.
Για να κάνουμε την πρόταση αυτή, αντλούμε έμπνευση από την περιπέτεια της φιλοσοφικής σκέψης, όπως αυτή έλαβε χώρα στη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας της Φιλοσοφίας, μια ιστορία η οποία είναι ό,τι καλύτερο έχει να επιδείξει η εργασία του ανθρώπινου νου στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού. Όπως, ακριβώς, η ιστορία της Τέχνης αφορά σε αλεπάλληλες κατακτήσεις της διαχρονικής ανθρωπιάς μας, έτσι και η Φιλοσοφία, με έργα εφάμιλλα με εκείνα των μεγαλύτερων καλλιτεχνών όλων των εποχών, απηχεί μια τιτάνια προσπάθεια του ανθρώπου να δαμάσει, με μόνο όπλο τον ανθρώπινο νου, όλα όσα στέκονται για τον άνθρωπο προκλήσεις για τη ζωή και για το πνεύμα του. Από εκεί λοιπόν αντλούμε έμπνευση, για μια αγωγή η οποία, ως εναλλακτική πρόταση στην κρατούσα αντίληψη για την παιδεία, θα συνεισφέρει στην προσπάθειά μας για αποτελμάτωση.
Η παιδεία που προτείνουμε είναι για ανθρώπους που θέλουν να βελτιώνουν τη σχέση τους με τα πράγματα και με τους άλλους. Eίναι μια παράλληλη παιδεία ή αγωγή έμπνευσης, παράλληλη στην εργαλειακή αγωγή, της οποίας μόνη έμπνευση είναι το αποτέλεσμα, η χρηστικότητα και η χρησιμότητα των γνώσεων που παίρνουν και των δεξιοτήτων που αποκτούν τα παιδιά μας. Πρωτίστως, φυσικά, μια τέτοια αγωγή σημαίνει αυτονόητα την έκθεσή μας στη φιλοσοφική σκέψη, τη συνδιαλλαγή μας με τους φιλοσόφους στων οποίων τις σκέψεις εκτιθέμεθα.

"Καιρός που είναι, τώρα, δεν έχουμε δικαιολογία, καμιά, να μη μετράμε τα λόγια μας.
Την ποίηση, που τη φιμώσαμε, τη φιλοσοφία, τις χρειαζόμαστε τώρα...
Να μας θυμίσουν ότι, προτού να μάθουμε να μιλάμε, ρωτούσαμε, ακούγαμε, σωπαίναμε...
Καιρός που είναι, τώρα, δεν έχουμε δικαιολογία καμιά, να μη μετράμε τα λόγια μας,
να μη ρωτάμε, να μην ακούμε, να μη σωπαίνουμε...
Μας μάθαν να μιλάμε, και νομίσαμε πως, όσο περισσότερο μιλάμε, τόσο καλύτερα και περισσότερο θα ζήσουμε.
Θ' αργήσουμε...
Και δεν θα μείνει χρόνος να ρωτήσουμε, ν' ακούσουμε, να σιωπήσουμε...
να μάθουμε, και μετά να μιλήσουμε... με λόγια μετρημένα, δυνατά...
Δεν έμεινε καιρός γι' αδύναμα λόγια, για μικρά, για λόγια κι άλλα, πολλά...
Ήλθαν παιδιά και μας ρωτούν.
Θέλουν ν' ακούσουν, να σωπάσουν, θέλουν να μάθουν...
Πρέπει να μάθουν τα παιδιά...
Καιρός που είναι, τώρα, δικαιολογία καμιά..."

Ξαναθέτουμε, ως ΟΦΕΙΛΑΜΕ, το αίτημα να σκεφτούμε εξ αρχής όσα καταλάβαμε πως δεν καταλάβαμε, όσα γνωρίζουμε πως δεν γνωρίσαμε, για εμάς, για τα παιδιά μας, τους μαθητές μας επίσης...
Τούτη η ειλικρίνεια αρχίζει τη Φιλοσοφία. Το "δεν ξέρω", το "θέλω να μάθω". Αυτή η ειλικρίνεια, που την αφήσαμε πίσω, για να γίνουμε δάσκαλοι. Και δεσμευτήκαμε να μιλάμε, και λησμονήσαμε πως πρέπει να μετράμε τα λόγια μας...
Μάλιστα σε καιρό σαν αυτόν, που μόνο τα λόγια μας μας έμειναν, να μετράμε τη ζωή μας. Έρχονται χρόνια δίσεκτα, που θα κρατήσουν πολύ, κι απ' τη ζωή μας περισσότερο. Όσος μας έμεινε καιρός, να πούμε, σκεφτήκαμε, τη ζωή μας με μέτρο, για να κρατήσει περισσότερο... Ένας άλλος ορισμός της Φιλοσοφίας: να λες τη ζωή με μέτρο. Μαζί: επιλογή παιδείας και επιλογή ζωής.
         
    (Ιδρυτική ομιλία στην πρώτη εκδήλωση του Ομίλου Φιλοσοφικής Αγωγής, την 1η Δεκεμβρίου 2010)
                                                                                                              Ι. Σ. Χριστοδούλου



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου