Φιλοσοφική Άσκηση «ΑΛΗΘΕΙΑ»: τι είναι;


Παρασκευή, 18 Μαρτίου 2011

Δυο λόγια για την αλήθεια...


Όπως με πολλές άλλες λέξεις, το πρόβλημα στη σκέψη το δημιουργεί η γλώσσα. Αν σκεφτόμαστε για την αλήθεια, υπεύθυνη είναι και η γλώσσα, στην οποία οφείλουμε τη λέξη. Θα ζητήσουμε λοιπόν από αυτή το λόγο, το λόγο που υπάρχει η λέξη. Αλήθεια, στην αρχαία ελληνική, σημαίνει την έξοδο από τη λήθη του πράγματος που αληθεύει, την αποκάλυψή του, αλλά και του νου που θυμάται, που δεν ξεχνά, που δεν λανθάνεται επίσης. Τα πράγματα που αληθεύουν δεν διαλανθάνουν της προσοχής μας. Γίνονται προφανή, ευδιάκριτα, ορατά.
Να ξέρουμε τι σημαίνει επομένως «αλήθεια» είναι χρήσιμο, όπως και κάθε λέξη. Ωστόσο, αυτό που επείγει είναι να ξέρουμε γιατί μας απασχολεί η αλήθεια, η γνώση της. Ο άνθρωπος ανησυχεί γι’ αυτό που πιστεύει, αν αληθεύει ή όχι, επειδή είναι πρακτικό ον. Θέλω να ξέρω επειδή αντιμετωπίζω διαρκώς το διακύβευμα της αποτελεσματικότητας ή μη της πράξης μου.
Όμως, το διακύβευμα της πράξης δεν αφορά μόνο στην αποτελεσματικότητα της μιας ή της άλλης πράξης που επιχειρώ. Η αλήθεια αποκτά σοβαρότερη σημασία επειδή αφορά στο γεγονός ότι ο άνθρωπος, με την πράξη του, μετεωρίζεται ανάμεσα στην ύπαρξη και την ανυπαρξία. Πετυχημένη πράξη σημαίνει εγκατάσταση – προσωρινή ουσιαστικά – στην ύπαρξη.  Η αλήθεια, έτσι, που καθοδηγεί επιτυχώς την πράξη, γίνεται γέφυρα από το τίποτα στο κάτι. Είναι η ελπίδα για την εγκυρότητα της ύπαρξης και για την πιθανότητα της αιωνιότητας. Γνωρίζοντας ο άνθρωπος την αλήθεια ανάγεται στην αιωνιότητα. Όντως;
Για μια τέτοια αναγωγή αυτό που προέχει είναι να αναφέρεται ο άνθρωπος στην πραγματικότητα με το νου και όχι με το ένστικτο μόνο ή με την πρακτική του, τη διαχειριστική των πραγμάτων λογική, την οικονομιστική αναφορά στα πράγματα. Ο άνθρωπος πρέπει, για να σκέφτεται με όρους αλήθειας – αιωνιότητας, να βρεθεί εκεί που μπορεί να ζήσει επίσης, εκτός από τον υλικό – πρακτικό κόσμο, δηλαδή στον νοητό κόσμο. Εκεί μεταβαίνει αναγκαστικά, επίσης, όταν δεν μπορεί να κάνει οτιδήποτε, στο τέλος της ζωής ενδεχομένως, και στο πέρασμα από αυτή σε μια άλλη ζωή ή την αιωνιότητα, της οποίας μια γεύση παίρνει με την καθαρή ζωή στη νόηση. Το στοίχημα είναι τέτοιες προγεύσεις να μπορεί να παίρνει ενόσω ακόμα μπορεί να ζει δυναμικά και σε αυτόν τον κόσμο.
Η αλήθεια, τέλος, πρέπει και μπορεί να έχει λυτρωτικό χαρακτήρα, αφού το καθετί, όσο δυσάρεστο κι αν είναι, ανάγεται στον κόσμο των μορφών, εκεί που όλα νομιμοποιούνται και όλα είναι θεμιτά.
                                                                         Ι.Σ. Χριστοδούλου


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου